जाऊँ जाऊँ !!!

- सिजन तामाङ् (२०७१-१२/२०२७-०१)

“सातदोबाटो, ग्वार्को, कोटेसोर ओ कोटेसोर, चाबेल गौसला।”- धोबिघाट चोक, म कराउँदै थएँ, फुत्त फुत्त तिनजना मान्छे चढे । पछाडि लगनखेल जाने माईक्रो आयो, ट्राफिकले सिट्ठी बजायो, गाडि अगाडि बढ्यो । म पनि गुडिरहेको गाडिको ढोकामा झुन्डिएँ ।

मेरो हातमा पैसा छ, गन्न भ्याएको छैन । आज कर्ड वाला मन्छे धेरै चढेका छैनन् हजार पुग्न लाग्यो कि !"- मेरो अनुमान । "आ..एक्चोटि मिलएर गन्नु पर्यो"- मन मनै सोचे ।
गडि स्लो भयो, म पैसा मिलाउदै थिएँ । चढ्ने मन्छे रहेछ​ , बगडोल चोक मा । त्यहाँ पनि तिनजाना चढे, एउटा

डाँडाखर्के तथा छोडेखर्के सोल्टीनीहरूको लागी यो भेटको अन्तिम शब्द । पत्र ।

मिती :२०७० / ०९ / ०७

प्रिय डाँडाखर्के तथा छोडेखर्के सोल्टिनीहरू, यो मल्डुङे ठिटोको धन्यावाद स्विकार्नुहोला । यो भेटको समयमा यहाँहरूको जुन साथ र न्यानोपन मिल्यो म कहिल्यै भुल्ने छैन, किनभने म भुल्न पनि सक्दिन । माघ ०४ गते बेलुकी देखीको डाँडाखर्के सोल्टिनिसँगको भेट घाट माघ ०६ गते सम्म रह्यो । छोडेखर्के सोल्टिनिसँगको भेट भने एक दिन मात्रै रह्यो माघ ०५ गते । त्यै पनि बिहान र बेलुकी त डाँडाखर्क मै ।

गणेशमान सिंह बहुमुखी क्याम्पस २०७० पिकनिक स्मरण ।

गणेशमान सिंह बहुमुखी क्याम्पस २०७० पिकनिक स्मरण ।

२०७० पौष १५ बिहानको करिब करिब सात नाघेथ्यो घडिले। सबै जना जम्मा हुँदा झण्डै सवा सात बजेथ्यो कलंकी बाट पिकनिक स्थलतिर प्रस्थान गर्दा ।

जाडो याममा प्राय गरि शैक्षिक संस्थाहरुले अवलोकन भ्रमण,शैक्षणिक भ्रमण,पिकनिक जस्ता कार्यक्रमहरू आयोजना गर्ने गर्दछन । यसै सिलसिलाको यो बनभोज कार्यक्रम गणेशमान सिँह बहुमुखी क्याम्पसको हो । क्यापसले आयोजना गरेको यो बनभोजमा स्नातकोत्तर प्रथम, दृतिय तथा तृतिय बर्षका साथै एघार तथा बाह्रका गरि जम्मा जम्मि १०५ जना विद्यार्थिहरु सहभागी थिए । धार्मिक महत्व बोकेको ललितपुर जिल्ला अवस्थित बाडेगाउँको सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिरलाई अबलोकनको मुख्य स्थल बनाई गएको पिकनिक टोलीको भोज तथा अन्य रमाईलोको कार्यक्रम भने बाडेगाउँ अवस्थित स्व.पुर्व प्रधानमन्त्री कृष्ण प्रसाद भट्टराईको नाममा सरकारले बनाईदिएको भट्टराई आश्रम नजिकै रहेको पिकनिक स्पटमा भएको थियो।

कलंकिबाट बल्खु,सानेपा हुँदै नख्खु दोबाटो र त्यसपछि सातदोबाटो पुग्यौँ । सातदोबाटो बाट भित्र हात्तिवन,हरिसिद्दी हुँदै ठैब पुग्यौँ । ठैब बाट केहिबेरको यात्रा पछि पुग्यौँ हाम्रो गन्तव्य स्थल । अग्रिम जानकारीमा हाम्रो पिकनिक स्थल सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिर थियो । हामीले खास रमाईलो गरेको ठाउँ भने बाडेगाउँ (ठैब) स्थित कालभैरबको मन्दिर नै थियो । काल भैरबको मन्दिर भएको ठाउँ नजिकै या भनौ मन्दिरको मुलढोका फर्किएको थियो पुर्व दक्षिणतिर । हामी पिकनिक स्थल बाडेगाउँ पुग्दा बिहानको करिब ८:३३ बजेको थियो । योजना मुताबिक पहिलेनै क्याट्रिङ तथा सानो मञ्चको व्यवस्था भएको थियो भने मनोरञ्जनका साधन (साउन्ड सिस्टम) भने हामी सँगै पुगेको थियो ।

पिकनि क्षेत्र व्यबस्थापकिय तथा अधिकारी पक्षले नै व्यबस्था गरेको एउटा टहरा, त्यसको नजिकै कार्पेट ओछ्याएर छेउ छेउमा मेच राखेर बनाईएको सानो मञ्च, लगभग सम्पुर्ण रूपमा पिकनि व्यबस्थित नै थियो । नजिकैको कालभैरब मन्दिरलाई आधार मानेर हेर्दा हाम्रो पिकनिक स्थल ठिक अगाडि थियो । ठिक त्यहि मन्दिरको पछाडि थियो भट्टराई आश्रम । त्यस दिन त्यस क्षेत्रमा पिकनिकको लागी जाने हाम्रो मात्र थिएन टोली ।अन्य दुई तिन टोलिहरू पनि थिए पिकनिक को लागी । तर कलेजको दृष्टिमा भने अरु कलेज थिएन ।

पिकनिक स्थल पुग्ने बित्तिकै साउन्ड सिस्टम म्यानेजरले म्युजिक बजाउन शुरू गरे । हामि भने चिया खानतिर लाग्यौँ । चिया खाए सँगैको केही समय कालभैरब मन्दिरमा फोटो खिच्ने तथा त्यहिँ वरिपरिका दृश्य अवलोकनमा लाग्यौँ । लगत्तै बिहानको खाजा ब्रेकफास्ट खायौँ । बिहानको खाजामा रोटी, जेरी तथा अचार लगायतका परिकार खायौँ । ब्रेकफास्ट सकिएपछि प्रायः साथिहरू नाचगानमा व्यस्त थियौँ भने केहि साथिहरु वरिपराकै दृश्य अवलोकनमा ब्यस्त थियौँ । यो नाचगानको कार्यक्रम चलेको थियो करिब दिउँसोको १२:०० बजेसम्म । लगत्तै हामी दिनको खाना खानतिर लाग्यौँ । खाने कार्यक्रम सकिएपछि सुरू भयो हाम्रो अवलोकन यात्रा । दिउँसोको करिब ०१:०० बजेतिर ।

अगाडी केही गुरुहरू हुनुहुन्थ्यो भने विद्यार्थिहरू पछाडी पछाडी । यात्राको क्रममा पिकनिक स्थलबाट पश्चिम उत्तर दिशा तर्फ नजिकै रहेको भट्टराई अश्रममा पुग्यौँ । त्यहाँ एकजाना सुरक्षाकर्मि थियो भने गेट बन्द थियो । जसकारण हामीले भित्रि अबलोकन गर्न सकेनौँ । गेटमा फोटो खिचेपछि हाम्रो अवलोकन टोली लाग्यो पिकनिक स्पटबाट पश्चिम दिशातर्फको डाँडामा अवस्थित सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिरतर्फ ।

हाम्रो पिकनिक स्पटलाई खोलाको साँधले पुलबाट पारिपट्टिनै छोड्दै हामी अव सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिर पुग्न उकालो लाग्दै थियौँ । केहि क्षणको उकालोपछी, उकालो बिचमा शुरू भयो बनको उकालो । जहाँबाट ब्यवस्थित मार्वल लगाएर बनाईएको सिँढि सुरू हुन्थ्यो । त्यहाँ पुग्दा घडिले दिउँसोको ०१:२४ बजाएको थियो । त्यहाँबाट करिब २० मिनेट जतिको यात्रा पछी पुग्यौँ सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिर । त्यहाँ पुग्दा घडिले दिउँसोको ०१:४५ बजाईराखेको थियो । यो उकालो यात्राको बिचमा पनी थुप्रै फोटोहरू खिचेका थियौँ ।

सन्तानेश्वर महादेवको मन्दिर ठिक चुचुरोमा थियो बाडेगाउँको । मन्दिरको मुल ढोका पुर्वतिर फर्किएको थियो । मन्दिरको उत्तरी दिशातर्फ एक कान्ला तल शिबलिङ्ग नै शिवलिङ्ग स्थापित गरेर बनाईएको पुजा गर्ने ठाउँ थियो र सँगै शौचालय । मन्दिको ठिक पुर्व उत्तर तिर भने दृश्य अवलोकनका लागी बनाईएको केही अग्लो ठाउँ थियो । उक्त ठाउँबाट हेर्दा काठमाडौँ उपत्याकाको केही अंश देखिन्थ्यो ।

करिब ३५ मिनेट को मन्दिर अवलोकन , फोटो कैद गर्ने तथा मन्दिरको दर्शन गर्ने कार्यपछी हामी ०२:२० बजेतिर ओरालो यात्रा शुरू गय्रौँ हाम्रो पिकनीक स्पटतर्फ नै । करीब ०३:०० बजे हामी पिकनिक स्पटमा आईपुग्यौँ । ओरालो बिचमा पनि रोकिएर बिस्तारै थुप्रै फोटो लिएका थियौँ । दृश्यको तथा पिकनिक टोलिको । पिकनि स्पट आईपुगेपछी फेरी नाचगानको रमाईलो प्रसंग सुचारु भयो । करिब आधा घण्टाको नाचगान पछि दिनको ०३:३३ बजेतिर फेरी हामी दिउँसोको

खाजा/खाना खान तयार भयौँ । सङ्गितको क्रम पनि चल्दै थियो भने खान को क्रम पनि । यसरी खान सकिँदा करिब दिनको ०४:०० बजेको थियो । त्यसपछि पनि करिब एक घण्टाको मनोरञ्जनात्मक कार्यक्रमपछी बेलुकी करिब ०५:०० बजेतिर हाम्रो पिकनिक टोली घरतर्फ फर्कने सुरसार गय्रौँ । करिब एक घण्टाको यात्रापछि छ बजेतिर हाम्रो टोलि कलंकी आइपुगेर आ-आफ्नो बसस्थानतर्फ छुटेका थियौँ ।

यात्रा पन्ध्र मिनेट को।

संस्मरण

२०७० असोज १६ गते, बिहानको करिब ९:३० बजेको थियो । हिजो भर्खर टर्मिनल टेस्ट सकिएकाले र कलेजको दशैँ तिहार विदा पनि शुरू हुन २-३ दिन मात्र बाँकि भएकाले कलेजमा विद्यार्थिको उपस्थिति थिएन । त्यसैले चाँडै नै कलेजबाट कोठातिर लाग्दै थिएँ । कलेजमा पनि पढाई भएको भने थिएन । त्यतिकै साथिहरू सँग दशैँ तिहार विदामा के गर्ने भन्ने बारे कुरा गय्रौँ मात्र । कलेजको गेटबाट बाट बाहिर निस्कँदा आज त सम्पुर्ण एघार र बाह्रका साथिहरू सँगै थिए । कस्तो खुसि छाउँदै थियो मनमा । अघि कलेज भित्र छँदा छत बाट लिएको कलेज वरपरको दृश्य अनि कलेज प्राङ्गणमा साथिहरू खेलिरहेको फोटो मेरो मोबाईलबाट लिएको सम्झना पनि आईराखेथ्यो मनमा, कलेज गेटबाट कलंकी चोकतर्फ अगाडि बढ्दै गर्दा । सबै साथिहरूमा प्रेम छाएजस्तो देखिन्थ्यो । सबै ग्रुप ग्रुप मिलेर हिँडिरहेका थिए अ-आफ्नै कुरा गरेर । मईले पहिलो चोटि देख्दै थिएँ यसरि एघार र बाह्रका सबै मित्रहरू एकैसाथ हिँडेको, यो कलेजमा आएपछी । त्यो पनि महिला र पुरूष मित्र सँग सँगै । कस्तो छुट्टै हर्षको अनुभुति गर्दै थिएँ मन मनै । एक्लै, मोबाईलमा क्यामेरा स्टानबाई थियो, अघि कलेज भित्र खिच्दा देखिको । एक्लै, मोबाईल समातेर सबै भन्दा अगाडि हिँड्दै थिएँ । लाग्दैथियो, सबै कुरा गर्दैछन् आफ्नो निकट मित्रको साथमा रहेर, म भने एक्लै किन हिँड्दैछु ? मनले मनलाई गर्दैथियो यो प्रश्न । यस्तै हिँड्दै गर्ने क्रममा मईले एउटा फोटो पनि लिन भ्याएँ साथिहरूको अगाडिबाट, हिँड्दै गरेको ।

एकै छिनमा कलंकी चोक आईपुग्यो । यतिबेलासम्म सबै साथिहरू सँगै थिए । अब मेरो गाडि चढ्ने स्टेसन आईपुग्यो । सबै साथिसंग बिदाको वात गर्दै छुट्टिने तर्खरमा थिएँ म । कताकता आत्मियता बढे जस्तो लाग्थ्यो साथिहरूको बिचमा सबै सबैलाई दशैँको शुभकामना दिँदै थिए । अब छुट्टिने बेला आईपुगियो, म सँगै गाडि चढ्नेमा कक्षा 11 का दुईजाना साथि राजन र सानुबाबु थिए । सानुबाबुले सानो माईक्रोमा बसेर जाने कुरा गय्रो । राजन पनि त्यस्तै भनेपछि म पनि तयार भएँ । एकैछिनमा सानुबाबुले ल त्यो गाडिमा जाउँ भन्यो । यतिन्जेल म भने साथिहरूसँग हात मिलाउँदै बाई भन्न मा नै ब्यस्त थिएँ । अब छुट्टिनु पर्ने भैगयो भन्ने कुरा सोच्दै थिएँ । मईले पहिले त्यो सानो माईक्रोको ढोकामा एकजाना बहिनि देखेथेँ । लाग्याथ्यो कि ति बहिनी खलाँसि थिईन् । अनि मनमनै नजाने त्यो गाडिमा त भनेको थिएँ । तर पनि सानुबाबु र राजन चढिसकेकाले म पनि चढ्ने नै भएँ । अनि पसेँ त्यो सानो हरियो माईक्रोभित्र । हामी चढ्दा त चार जाना मात्रै यात्रु थिए गाडिमा ड्राईभर बाहेक । राजन र सानुबाबु भने अगाडिको सिटमा बसेको थियो म भने पछाडि धेरै जाना अट्ने खालि ठाउँमा बसेथेँ । एकै छिनमा पहिला एकजाना र पछि पाँच जाना गरि छ जाना यात्रु चढे । मैले पहिले त केवल सोचेको मात्र थिएँ कि ति सानि बहिनि त्यो गाडिको खला भनेर पछि त यो कुरा साँचो नै भयो । आखिरिमा ति बहिनि त्यो गाडिको खला रहिछिन् । मनै कस्तो नमिठो लाग्यो । सोच्दैथिएँ म पढेको बेकार भयो । के गर्दैछु आज, त्यत्रा सक्षम र उमेरळे काम गर्न दिएको खलासि भएको गाडि हुँदाहुँद पनि यो गाडिमा चढ्न पुगेँ । बाल श्रमिकको बहिस्कार गर्नुपर्छ, यसरी कलिला उमेरका बालबालिकाको प पाउने नैसर्गिक र आधारभूत अधिकारको हनन् हुनेगरि काममा लगाउनु हुँदैन, बालश्रमको शोषण गर्नु अपराध हो कानुनको नजरबाट र बालश्रमको शोषण गर्नु मानविय दृष्टिले पाप समान हो, यत्तिका जान्दा जान्दै पनि म आज यो गाडिमा चढेर वालश्रम शोषक बन्दैछु । यसरि सोच्दै गर्दा कति बेरमा हो पत्तै पाएको थिईँन मैले त तर दुईजाना यात्रु थपिइसकेका रहेछन् अरू । तिनिहरू पनि कलेज पढ्ने विद्यार्थि नै थिए ।

म त सोचाईमा डुबेको डुब्यै थिएँ । सानो माईक्रो को लामो सिट, त्यसमा म अगाडि ड्राइभरको सिट पछाडि बसेको थिएँ । ड्राईभरको सिटमा समातेर । यतिबेर सम्ममा गाडि स्टार्ट भएर कलंकी चोकमा कालिमाटि तर्फको स्टेसनबाट पार गरेर यता थानकोट जाने बाटोतर्फको स्टेसनमा आईसकेको थियो । " नैकाप-सतुङ्गल-गुर्जुधारा-चेकपोस्ट ओ चेकपोस्ट !! जाने हो ! नैकाप-सतुङ्गल-गुर्जुधारा-चेकपोस्ट ।" ति सानि नानि कराउँदै थिई । प्राय चेकपोष्टको दिशातर्फ जाने गाडिका खलासीले यात्रु बोलाउँदा भन्ने शब्द यिनै हुन् । यसकारण पनि मैले यसमा फरक महसुस नगर्नु पर्ने थियो । तर पनि खै छुट्टै मसुस गरिरहेको थिएँ । यि शब्दसजित स्वरलाई सुन्दा । सायद यसकारण होला कि यो स्वर सँधै सुनिने केटा दाजुभाईका होईनन् महिलाको आवाज थियो । यसमाथि पनि एउटी उमेरले यसरी गाडिको खलाँसी बन् भनेर पनि नभनेको अवस्थाको महिला । एउटी बालिका जो अहिले यदि यो गाडिको खलाँसी नबनेको भए हातमा टिफीन र पछाडि झोला भिरेर स्कुल जाँदै गरेकी हुन्थिन् । सायद यसै भएर होला । मेरो मनमा यत्तिका कुराहरू खेलेको पनि ।

ति सानि नानि कराउँदै थिई " नैकाप-सतुङ्गल-गुर्जुधारा-चेकपोस्ट ओ चेकपोस्ट !" मईले त पहिले नै एकचोटि विचार गरेँथेँ कि ति सानि नानिसँग एकचोटि दोहोरो कुरा गर्छु भनेर । तर पनि ति नानि यात्रु बोलाउनमै व्यस्त । कलंकी चोकको उताको स्टेसनबाट यतासम्म आईपुग्दा मैले केहि अरू छुट्टै महसुस गरेँथेँ फेरी । एकजाना यात्रु फेरि थपियो यतापट्टि आईपुग्दा सम्ममा । म मनमा कुराहरू खेलाउँदै ति सानि नानिलाई हेर्दै थिएँ र उनको गतिबिधिमा आँखा सोझ्याऊँदै थिएँ । यत्तापट्टि आईपुग्दा तिनले सडकमा राखिएको डिभाईडरमा खुट्टाले हान्दै थिईन् । अलिक धेरै छाडा भएको जस्तो लाग्दैथियो ति नानि । अरू गाडिका खलासी हरूसँग जिस्किने र बाज्ने गर्दैथिई । त्यतिबेला मनमा के आयो भने -यि !!! यस्तै हुन्छ, कलिलै उमेरमा आफ्ना आमाबावुबाट उचित स्याहार तथा ममता अनि राम्रो संस्कारको ज्ञान नपाएको मान्छे । त्यसमाथि पनि उनि त त्यति सानी छिन् कि ठिक कति बेठिक कति अनि के भन्ने कुरा समेत जान्न बाँकि नै छ । यसरी हरेक सडक बालबालिकाको एउटा यस्तै कहानि हुने गर्दछ । हाल झन यस्ता साना साना बालबालिकाहरूको हक हितमा काम गर्ने विभिन्न संघ संस्थाहरू थुप्रै खुलेका छन् । खै तिनिहरू कहाँ छन् अनि के गर्दैछन् ? खै त यसरी गाडिमा खलाँसि बनेर हिँडेका नानिहरूको भविश्य ? भोलि यिनिहरू के गर्लान् ? म बाह्र कक्षा पढ्ने मान्छेको त भविश्य के हुन्छ भनेर सोच्न सकेको छैन मैले झन् यि नानिको त के होला ? यि यस्तै प्रश्नहरू मनमा चलिरहेका थिए । मनमा एकतमासले यस्ता प्रश्नहरू उब्जिरहेका थिए तर मलाई यसको उत्तर भने मिलिरहेको थिएन ।

यतिवेला गाडि गीडिसकेको थियो स्टेसन बाट । जब कलंकी बाट ढुङ्गेअड्डा आईपुगियो तब ति सानि नानिले "तिनथान झर्ने भए भाडा दिनु" भनी । उनको बोलि एउटा साधारण बालिका को जस्तो थिएन मतलब उनको बोलिको शैलि एकदम ठाडो थियो । लाग्थ्यो त्यहाँ एउटी छाडा केटि आएर कराउँदै छे । हुन पनि उनको व्यवहार पनि छाडा नै थियो । तिनथान आईपुग्नै लाग्दा सानुबाबु झर्ने ठाउँ आईपुग्यो । तब उनले भाडा लिँदै गर्दा थाहा पाएँ कि उनि कक्षा 1 मा दुई तिन महिना पढेर छाडे जस्तो छिन् । यो मेरो केवल कल्पना मात्रै थियो । सानुबाबु ओर्लेपछी गाडि अघाडि बढ्यो । अब अगाडिको सिटमा राजन एकजाना मात्र थियो ड्राईभर बाहेक । म भने अझै नजर ति सानि नानिकै गतिबिधिमा केन्द्रित गर्दै थिएँ । अब सबैले अ-आफ्नौ भाडा दिन थाले । अघि पाँचजाना चढेका समूहले पनि भाडा दिए । कार्ड छ भने, तब ड्राईभरले कार्ड पनि देखाउनु है भने । उनले पनि कार्ड हेरिन् । पाँचै जानाको कार्ड हेरिन् । तर थाहा पाउन सकेको थिईँन मईले भने कि उनले कार्डमा के हेर्दैछिन ? ब्यक्तिको फोटो या नाम र कार्डको भ्यालिटिडी डेट ? मत अकमक्क परेँ । उनले पैसा फिर्ता दिँदा पनि ड्राईभरलाई नै तपाई आफैँ दिनु भनेर जिम्मा लगाएकि थिइन् । जब नैकाप आईपुग्नै लाग्यो तब नैकापको उकालोमा केहि जाम भएजस्तो भयो । सायद त्यो अर्को यात्रु चढेको गाडिले नैकापमा यात्रु ओराल्दा भएको जाम जस्तो लाग्थ्यो । यसैबेला ति नानि बाहिर सडकमा हिँडिरहेको एकजाना उत्तिनै उमेरका एकजाना बालकसँघ बाज्दै थिईन् । यो बेला त उनले झनै बढि छाडा शब्दहरू प्रयोग गर्दैथिईन् । ति बालकले पनि त्यस्तै कुराहरू गर्दै थिए ।

केहि बेर पछि नैकाप चोकमा एकजाना यात्रु ओरालेर गाडि अगाडि बढ्यो । यो बिचमा पाँचजानाको समूहमा आएका मध्यो एकजाना करिब ४० मुनिको उमेरको लाग्ने एकजाना पुरूष यात्रुले ति सानि नानिलाई सोधे -"नानु तिमीलाई त्यो फुच्चेले किन जिस्काको ?" तब उनले भनिन्,-"पहिले हामी दबैजाना सँगै खले(खलाँसी) गर्थ्यौँ क्या ।" तब मलाई उनले ति बालकसँग बाज्दा भनेको कुरा याद आयो 'ओई साले पैसा कमाउने मन भए आइजो ।' अनि नघुम्ने मन पनि पैसा तिर घुम्न थाल्यो । हैन यो पैषा भन्ने चिज के हो ? यि सानि नानि पनि पैसाकै कारणले यसरि खलासी काम गर्दै हिनिछिन् । साँच्चि यिनको बुवा आमा चैँ को होलान् ? साँच्चै यिनलाई पढाउन खर्च नपुगेरै यिनि खलासि बन्न बाध्य भएकि हुन् त ? कि यिनि अरूको लहैलहैमा लागेर यसरि खलासि बनेकि त ? यस्तै सोच्दै थियो मन । बल्खुपुल आउनै लागेको थियो । अघिनै देखि भाडा मागिरहेकोले राजनले बिस रूपैयाँ दियो मेरो र उसको । झन्डै AI स्कुलको नजिक आइपुग्दा एकजाना यात्रु फेरि चढ्यो ।

अब संगम बस्ति आईपुग्नै लागेकोले झर्ने तर्खरमा थियौँ । संगम बस्ति आईपुग्नै लाग्दा अघि मैले भनेका 5 जाना ग्रुपका यात्रुहरू बालकुमारि समाज गेट अगाडि झर्ने भनेका थिए । मईले ड्राईभरलाई भनेको थिएँ सँगम बस्ति रोक्न तब ति नानि अकमकिइन् । मलाई लाग्यो यसरि ठाउँको नाम थाहा नभएको खलाँसी राख्दा ड्राईभरको हालत के होला ? यात्रुलाई अन्यत्रै झारिदियो भने !! हुन त यो कुरामा यात्रु आफैँ नै सजग हुने गर्दछ । तर भिड भएको बेलामा त आपत परिहाल्छ नि । संगम बस्ति गेटमा ओर्लेपछि राजन र म हिँड्दै थियौँ कोठा तर्फ । हामि ओर्ले संगै त्यो गेटबाट केहि महिलाहरू पनि भित्र प्रवेश गर्दै थिए । उनिहरूले पनि त्यो सानो गाडिको सानि खलासि नानिको कुरा गर्दै थिए । एकजानाले भन्दै थिए -"ओई, हेर्न, त्यो हरियो गाडिले त आफ्नै छोरिलाई खलाँसि बनाएर हिँडेको रहेछ ।" मईले त यति मात्र सुनेँ तब मनमा कुरा खेल्न थाल्यो फेरी । सिधै बुझ्दा त अलिक हाँस उठ्दो तरिकाले भनिएको थियो यो कुरा, साँचो अर्थ बुझ्ने हो भने दोश ति महिलाले गाडिको ड्राईभर यानेकि(मान्दा) ति नानिको बुवालाई लगाएको थियो । न त मलाई थाहा थियो न त उनलाई कि ति नानि र ड्राईभर बिचको सम्बन्ध के को हो भनेर तर पनि साधारढ मान्छेले सोच्ने त यहि हो ।

मइले गाडिमा हुँदा सम्म त ति नानिको पढाई तथा जिन्दगिको कुरा मात्र सोचेथेँ तर यो कुरा सुनेपछि भने हरेक ड्राईभरको दायित्वको बारेमा पनि कुरा खेल्न थाले मनमा । हो मामको लागि दाम र दामको लागि काम, ड्राईभर काम एउटा सम्मानयोग्य पेसा हो । तर उनिहरूले पनि आफ्नो दायित्व बिर्सनु राम्रो होईन । पाको र उमेर पुगेको सहायक ड्राईभर राख्नु उनिहरूले सोच्न सक्ने एउटा क्षेत्र हो । यसरि सानै उमेरका सहायक ड्राईभर राखि उनिहरूको अधिकार हनन हुने काम गर्न रोक्नुपर्छ । यो कुरामा सम्पुर्ण यातायात ब्यवसायीले पनि एकचोटि ध्यान पुय्राउनुपर्छ । यि यस्तै कुरा खेल्दै थिए मनमा, बाटो बिचमा राजनले के के कुरा गय्रो, के के कुरा सोध्यो सबै बिर्सिएछु । कोठामा आईपुगेको पनि पत्तै भएन । लाग्यो आज त कत्ति छिट्टो कोठामा आईपुगेको !।

कविता : मनमा माया भएपछि ।

कविता

धनको खडेरि मानी उस्तै छ

पुगिसरी बेलामा लाएको माया ।

  सुख टाढा भए पनि

  भौतिक चाहा अपुरो भए पनि

  दुःखको भेलै आए पनि

  अभावको झरिनै परे पनि

उस्तै गाढा छ माया

मनको धनि भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

...

स्वार्थिहरूको बिचमानी उस्तै छ

निस्वार्थि बिचमा लाएको माया

  शत्रुले खोईरो नै खने पनि

  स्वार्थिले सेखि झार्न खोजे पनि

  सारा सँसार लेनै छुटाउन खोजे पनि

  आधारहिन आरोप लगाए पनि

उस्तै गाढा छ माया

माया स्वार्थहिन भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

...

परदेशि दूरिमानी उस्तै छ

स्वदेशि हुँदामा लाएको माया

  क्षितिजैले छेको पनि

  बादलैले ढाके पनि

  भूमि छुट्टै भए पनि

  मौसम बेग्लै भए पनि

उस्तै गाढा छ माया

माया सदावाहार भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

...

काँडाको बिचमानि उस्तै छ

फुलको बिचमा लाएको माया

  छाला छिया छिया भए पनि

  रगत जति नै बगे पनि

  काँडा नै बिझे पनि

  खिलै पल्टे पनि

उस्तै गाढा छ माया

माया दुःख सुखमा भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

...

बेसुरको सङ्गीतमानि उस्तै छ

सुमधुर धुनमा लाएको माया

  काग जति नै कराए पनि

  कोईलि नगाई रोए पनि

  मिठो सरगम हराए पनि

  अमिल्दो बाजा बजे पनि

उस्तै गाढा छ माया

माया मिठो गित भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

...

रोगि जिवनमानि उस्तै छ

सौखी जिवनमा लाएको माया

  दिर्घ रोगि नै बने पनि

  उपचारै नलागे पनि

  चाहेको पुय्राउन नसके पनि

  भौतिक शरिर लडे पनि

उस्तै गाढा छ माया

माया निरोगी भएपछि ।

मनमा माया भएपछि ।

        ...............सिजन तामाङ्

कविता: मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन

कविता :- मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन

© २०७० सिजन तामाङ्

१
रगत चुसेथेँ, पसिना सोसेथेँ, गाउँलेको
समयले कोल्टे फेय्रो
युगले काँचुलि फेय्रो
अब धर्म गर्छु भनी
अनि मुक्ती पाउँछु भनी
स्वर्ण मुर्ति बनाएँ,
 पुजा गर्न
तर,
 म माथि गाउँलेको अचुक ऋण बाँकि भयो
साँच्चै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 पुजा पुरा भएन
मलाई माफि मिलेन ।

२
मन्दिर नासेथें, पुजा रोकेथेँ, गाउँको
डाँडा माथिको घम भईयो
यमराजले पनि चिठी पठाएछ
जिउने चाहा झन् बढ्यो
भगवानसँग चिरन्जिविको आशिर्वाद् माग्छु भनेर
स्वर्ण गजुर जडित मन्दिर बनाएँ
 भगवानको दर्शन गर्न
तर,
 मेरो पापको भकारी ठुलो भयो
साँच्चै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 भगवानको दर्शन पाईँन
मलाई माफि मिलेन ।

३
शब्दजाल बुनि, आश्वासनले लठ्ठ पारेथेँ, उमेर छँदा, गाउँले लाई
उमेर पनि चढ्दै गयो
अब त सक्दिन जस्तो लाग्यो
आफ्नै पाप देख्न थालेँ
पाप सबै धुन्छु भनेर
तिर्थ यात्राको योजना बनाएँ
 तिर्थ जान
तर,
 दम सकियो शरिरको सोच मात्र बाँकि भयो
पक्कै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 तिर्थ पुरा भएन
मलाई माफि मिलेन ।
४
श्रम सोसेथेँ, गास खोसेथेँ, जोस छँदा, गाउँले को
जोस पनि हराउँदै गयो
आफ्नो कु-कर्मको आभाष भयो
नमिठो लाग्यो र आफैँलाई धिक्कार दिएँ
पश्चाताप गरि भगवान खुसि पार्छु भनेर
यज्ञवेदि तयार गरेँ
 यज्ञ गर्न
तर,
 म भित्र अधर्मको कुराउनी बाँकि भयो
साँच्चै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 यज्ञ पुरा भएन
मलाई माफि मिलेन ।

५
थिचोमिचो गराई, घुस लिएथेँ, बोलि छँदा, गाउँले बाट
बोली पनि बिक्न छाड्यो
घुसखोरिको नमिठा आरोप आयो
सत्यको सामु मेरो असत्य टिकेन
अब सत्यकै बाटो लाग्छु भनि
प्रवचनको आयोजना गर्न लगाएँ
 सुनेर मन बदल्न
तर,
 घुस्याहा कानेगुजिले मेरो कानै ठप्प भयो
साँच्चै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 मेरो मन बदलिएन
मलाई माफि मिलेन ।

६
गाउँले धपाएथेँ, भुमि बेचेथेँ, हैकम चल्दा, गाउँले माथी
गाउँलेले पनि टेर्नै छाडे
मेरो हैकमबाद सेलाउन थाल्यो
गाउँले पनि सचेत भए
गाउँले साँगै मिल्छु भनेर
पश्चाताप सभा आयोजना गरेँ
 माफि माग्न
तर,
 मेरो बोलिमा अहमता नै हावि भयो
साँच्चै,
 मेरो सुनको मुर्तिमा भगवान बसेन
 गाउँले ले पनि माफि दिएन

मलाई माफि मिलेन ।

बोक्सी : तान्त्रिक र आम मानिस को छुट्टा छुट्टै दृष्टिमा।

बोक्सी : तान्त्रिक र आम मानिस को छुट्टा छुट्टै दृष्टिमा। 

© गूगल खोज बाट प्राप्त तस्विर

हुन त भूत हुँदैन भनेर विज्ञानले पनि भनेको छैन । तर पनि विज्ञानले न हुन्छ भन्न सकेको छ न त कुनै प्रमाण समातेर हुँदैन नै भन्न सकेको छ । विश्वास गर्नेहरू हुन्छ भन्छन् अनि नगर्नेहरू हुँदैन । कुरा आ-आफ्नो छ । तर पछि यस्ता अपत्यारिला घटनामा परिसकेपछि भने यो पत्याउनै पर्ने ठाडो वाध्यता बनेर आउँछ । यसरि सरसर्ति लेख्दै जाँदा कुरा जोठ्न खोजेको भने हाल हाम्रो तात्कालिन समाजमा घटिरहेको घटना बोक्सीको आरोप मा हो ।

© गूगल खोज बाट प्राप्त तस्विर

अब सरसर्ति विषयमा जाउँ । अघि उठान गरेको अपत्यारिला घटना भन्ने विषयमा अर्को बसाईमा छुट्टै बहस गरौँला । तर आज भने म तान्त्रिक विश्वासमा बोक्सी के हो ? अनि आम मानिसको बुझाईमा के रहेको छ बोक्सी ? र किन आरोपित भईरहेका छन् बोक्सीको ? मतलब बोक्सीको आरोप के कारणले लगाउँछन् भन्ने कुरामा चर्चा गर्न खोज्दैछु ।

 

© आफैँ paint 

तान्त्रिक विश्वासमा बोक्सी के हो ?

- एउटा (रूढिवादि तर कहिलेकहिँ पत्याउनै पर्ने बन्ने) वाश्वास छ कि मानिसको आत्मा भड्कन्छ । विश्वास गरिए अनुसार मानिस जन्मेर मर्ने सम्मको समयको बिचमा परेको भोगेको परिस्थि अनुसार मानिसको आत्मा भड्किने र शान्त हुने कुरा निर्भर हुन्छ ।

यसरी तान्त्रिक विश्वास यहाक पुगेर बोक्सीको निश्कर्ष निकाल्छ, की यि यस्तै भड्केको आत्मा(भूत) लाई तान्त्रिक शक्तिले नियन्त्रण गरी उनिहरूबाट अरू जिवित मानिसले नै जिवित मानिसलाई हानि गराउने काम गर्छ । वा भनौँ त्यस्ता आत्माबाट प्राप्त शक्तिको दुरूपयोग गरेर अरूको बिगार गर्ने काम गर्छ सो नै बोक्सी कार्य हो । र यस्तो कार्य गर्ने तान्त्रिक व्यक्ति नै बोक्सि हो ।

यसरी भनिरहँदा भन्नै पर्ने एउटा कुरा के हो भने तान्त्रिक A (धामी, झँक्रि) र तान्त्रिक B (बोक्सी कार्य गर्ने) बिचको एउटै भिन्नता हो खराब काम नगर्ने र गर्ने । दुवैले तन्त्र मन्त्रकै जप बाट त्यस्तो शक्ति आधिनमा गर्ने हो । तरधामी झँक्रि यसलाई त्यस्ता अप्रिय आत्माहरू भगाउन र तिनिहरूले साधारण मान्छेमा गरेको हानि र खराबि कम गर्न अनि हटाउन प्रयोग गर्छन् । तर बोक्सी तान्त्रिक शक्तिबाट नै त्यस्ता आत्माहरूलाई जगाएर उल्टो विनाशकारी काममा लगाउने गर्दछ ।

यसरी दुवैले आ-आफ्नो कार्य गर्दा एकै ठाउँमा उनिहरूको लक्ष विन्दु ( धामिले निको पार्न खोजेको पनि त्यही ब्यक्ति अनि बोक्सीले सखाप पार्ने भनेर आँटेको पनि त्यही ब्यक्ति) पर्दा उनिहरू दुवै बिच तान्त्रिक बल र तान्त्रिक बिधिबाट लडाईँ र झगडा हुन्छ । यो लडाईँमा मर्ने र मार्ने सम्मको कार्य( तान्त्रिक बिधिबाटै ) हुन सक्ने र हुने विश्वास गरिएको छ ।

साधारण मानिसको बुझाई र बोक्सी भनि किन आरोपित हुन्छ त ?

- अघिनै मैले भनेथेँ तान्त्रिक बलको दुरूपयोग नै बोक्सी हो भनेर । र यस्ता जो मानिस पनि हुन सक्छन् । जसले तान्त्रिक तन्त्र मन्त्र जप्न र पढ्न भन्न सक्छ । यसै क्रममा वर्तमान समाजमा आउँदा मानिसको बुझाइमा के कुराले प्रभाव पारेको छ भनेर हेर्ने हो भने केहि कुरा हामा पाउन सक्छौँ ।

जस्तै कि बिभिन्न पुराणका कथाहरू सबै सबैमा दैत्य दानव खराब र देवता असल भनेर देखाईएको छ । त्यस्तै बिभिन्न टेलिभिजन सिरियल तिर पनि दैत्यको श्रङ्गार देवताको भन्दा निकै डरलाग्दो गरी गरिएको देखिन्छ । हो यस्तैगरी आम मानिसमा फोहोरी, हेर्दा डर लाग्दो देखिने मानिसहरू अनि दैनिक व्यवहार प्रष्ट नभएको मानिसहरू बोक्सी हुन् भन्ने छाप परेको छ । यद्यपी साँचो अर्थमा भने यो कुरा बिल्कुल होईन । यो त केवल आम मानिसको अधकल्चो बुझाई हो । यसै कारण दिन प्रतिदिन हाम्रो समाजमा ज्योष्ठ नागरिकहरू(खासगरी जो अलिक गरिब परिवारको छ र स्याहार सफाई गर्ने कोहि छैन), एकल महिला(खासगरी जसको दैनिकी अरूको नजरमा राम्रो र सुखि छैन) हरूलाई बोक्सीका आरोप लगाईरहेका छन् आम नागरिकहरू ।

© गूगल खोज बाट प्राप्त तस्विर 

माथि नबुझेर भनेँ मैले तर अक्षरस त्यस्तो कमै होलान् । कतिपय ठाउँमा घटेका घटनालाई केलाउने हो भने कुनै एउटा कुराको रिसिबी को बदला लिन पनि यस्तो बोक्सीको आरोप लगाउने गरेको पाईन्छ । मतलब बोक्सीको आरोप लगाउने अनि मजाले थिचोमिचो गर्ने । सारा समाजको अघिल्तिर बोक्सी भनेर भनिदिन्छ अनि त त्यो पिडित ब्यक्ति बोल्नै सक्दैन र त कुटपीट लछार पछार अनि मानिसलाई पनि कुकुरलाई भन्दा बेसि दुर्व्यावहार गर्छन् । आफ्नै दिशा खुवाउँछन्, पिसाब खुवाउँछन्, पिट्छन्, आगोले पोल्छन्, सिस्नु पानिले डाम्छन् हो यस्तै यस्तै अरू थुप्रै हर्कत गर्छन् । हो त्यस्ता पिडकलाई कार्यबाहि गरिनुपर्दछ । तर पनि फेरि हाम्रा सामु त्यस्ता घटना पनि छन् जो बाहिर आउन पाएको छैन । मतलब साँच्चै बोक्सी काम गरेर अरूको घात गर्ने हेतुले गरेका काम पनि छन् । हो यि कुरामा भने अलिकति अनुसन्धानिनुपर्ने देखिन्छ । ति त्यस्ता बोक्सी कार्यको कारवाही कुटपिट होइन त्यस्तै तान्त्रिक बिधिवाट गरिनुपर्दछ । यो पनि तान्त्रिक विश्वास छ यसको सजायको उपाय पनि छ ।

यष्ता सजायको उपाय तथा प्रत्यक्ष भोगेको तान्त्रिक को अनुवभ पछि लेखौँला ।

...........  

अन्त्यमा यति भन्छु कि बोक्सीको आरोप लगाएर यताना दिने काम अफैँमा नराम्रो छ । चाहे त्यो आरोपितले साँच्चै तान्त्रिक वलको दुरुपयोग नै किन गरेको होस् । किनकी कर्म अनुसारको फल पाक्नुपर्छ । समय पनि यहि भन्छ र म पनि यहि भन्छु । हाल सम्मको हाम्रो ठाउँको आरोपको प्रवृती हेर्ने हो भने प्रतिशोध लिन, अधकल्चो बुझाई तथा अरू कारणले बढि बोक्सीको आरोप लाग्ने गरेको देखिन्छ । आखिरीमा साँच्चै बोक्सीले गरेको कामको त पर्दा फुस्कँदा पनि फुस्किँदैन । त्यसैले साँच्चै आरोप सत्य भए तान्त्रिक विश्वासकै बिधि अपनाएर उपचार गर्ने गर्नुपर्दछ । त्यसरी हचुवाको भरमा आरोप लगाएर निर्दोशीलाई सजायको भागि बनाउने कार्य कम गर्नु पर्दछ ।

गणेशमान सिंह बहुमुखी क्याम्पास मा भएका विभिन्न प्रतियोगिता मा बिजयी भएका बिद्यार्थी हरु........

गणेशमान सिंह बहुमुखी क्याम्पास मा भएका विभिन्न प्रतियोगिता मा बिजयी भएका बिद्यार्थी हरु........

१

प्रतियोगिता :- नृत्य प्रतियोगिता भएको मिति:- २०६९ -०५ -३१
श्रेणी:- 
प्रथम:- दिपा खनाल(+2,2nd)

२ प्रतियोगिता :- नृत्य प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -१६ श्रेणी:-

प्रथम, द्वितीय,तृतीय नाम/थर:- पेमा लामा(B.Ed.1st), नवराज भट्टराई(B.Ed.3rd), मनिषा रिजाल(BBS3rd)

३ प्रतियोगिता :- चेस प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -०९ श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय, तृतीय नाम/थर:- हुम ब. जि. एम.(B.Ed.3rd), सत्य ब. विष्ट(B.Ed.3rd), रविन महर्जन(+2,2nd)

४ प्रतियोगिता :- स्पोन रेस प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -१० श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय नाम/थर:- प्रतिक्षा पौडेल(+2,2nd), सरिता रेग्मी(B.Ed.3rd)

५ प्रतियोगिता :- म्युजिकल चेयर प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -१० श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय, तृतीय नाम/थर:- कविता अधिकारी(BBS,3rd), सन्ध्या दवाडी(B.Ed.3rd), सञ्चिता श्रेष्ठ(+2,1st)

६ प्रतियोगिता :- वक्तृत्वकला प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -१३ श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय, तृतीय नाम/थर:- राम बाबु क्षेत्री(BBS,3rd), ठाकुर घलान(B.Ed.3rd), सरिता रेग्मी(B.Ed.3rd)

७ प्रतियोगिता :- निवन्ध लेखन प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७० -०५ -०९ श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय, तृतीय नाम/थर:- दामोदर सापकोटा(BBS,3rd), रतन ब. रोकाय(B.Ed.3rd), प्रवीण गिरी(B.Ed.3rd)

८ प्रतियोगिता :- कविता वाचन
प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७०-०५-१३ श्रेणी:- प्रथम, द्वितीय, तृतीय नाम/थर:- नवराज भट्टराई(B.Ed.3rd), सरस्वती गैरे(B.Ed.1st), सर्वज्ञ राज भट्टराई(BBS,3rd) ९ प्रतियोगिता :- वास्केट वल(छात्र) प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७०-०५-१३ श्रेणी:_ प्रथम:-[१.राजन पाठक, २.सागर गौले, ३.सञ्जय पोखरेल,४.विजय खनियाँ, ५.रोशन खड्का, ६.श्याम कुमार महर्जन](BBS,3rd) द्वितीय:-[१.धर्मदेव चौधरी, २.रतन रोकाय, ३.सुजन थिङ्, ४.अमर मानन्धर, ५.भीम ब. बडुवाल](B.Ed.3rd) तृतीय:-[१.अनिल भारती, २.उमेश सिंह, ३.नरेन्द्र ब. विष्ट, ४.जगत जुग्जाली, ५.कमान सिंह लामा, ६.सिद्दराज जोशी](B.Ed.3rd) १० प्रतियोगिता :- वास्केट बल(छात्रा)
प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७०-०५-१४ श्रेणी:_ प्रथम:-[१.दीपिका कार्की, २.पुष्पा खनाल, ३.भागरती नडाल, <४.परी लामा, ५.सुशानी यादव><+2.2nd>, ६.सगुन खनाल](B.Ed.3rd) द्वितीय:-[१.जेनुका श्रेष्ठ, २.अप्सरा कार्की, ३.सञ्चिता श्रेष्ठ, ४.मिना न्यौपाने,५.रचना श्रेष्ठ, 6.नानीमाया योञ्जन](+2,1st) ११ प्रतियोगिता :- हाजिरी जवाफ(स्नातक) प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७०-०५-१४ श्रेणी:_ प्रथम:-[१.रतन ब. रोकाय, २.भीम ब. बडुवाल, ३.पुष्पा खनाल, ४.सुजन थिङ्](B.Ed.3rd) द्वितीय:-[१.दामोदर सापकोटा, २.सागर गौली, ३.हरी सुवेदी, ४.विजय राज खनिया](BBS,3rd<old>) तृतीय:-[१.सर्वज्ञराज भट्टराई, २.उद्दव पाण्डे, ३.राम बाळु क्षेत्री, ४.मनिषा रिजाल](BBS,3rd<new>) १२ प्रतियोगिता :- हाजिरी जवाफ(+2) प्रतियोगिता भएको मिति:- २०७०-०५-१४ श्रेणी:_ प्रथम:-[१.सञ्जय गुरूङ, २.हिरा विश्वकर्मा, ३.भीम राज थाप](+2,1st) द्वितीय:-[१.मुक्तिनाथ ईटनी, २.दीपा खनाल, ३.अस्मिता खकुरेल](+2,2nd) तृतीय1:-[१.हरिराम चौधरी, २.संगिता श्रेष्ठ, ३.शिशिर ठकुल्ला](+2,1st) तृतीय2:-[१.नारायण रिमाल, २.सन्दिप के.सी., ३.सुशिल पुन मगर](+2,2nd)

मेरो गजल यात्रा

मेरो गजल यात्रा

गजल, साहित्यको एउटा बिधा आफैँमा काब्यिक बिधा हो । विकीपीडियामा भनिएको छ कि गजल गित र कविता भन्दा फरक बिधा हो । मेरो र यो गजलको पारिवारिकता वा भनौँ साक्षतकार पनि निकै गोलमालपूर्ण अवस्थाबाट सुरू भएको छ । आजकल पनि अझै नजिक हुने र सिक्ने क्रम नै चल्दैछ । मेरो गजल यात्रा को सुरूवात समय पनि त्यति लामो छैन । ति दिनहरूमा गजल भनेर लेखिएका कतिपय लेखहरू भावना मात्र पनि भएछ ।

जब मैले गजल लेखन शुरू गरेँ वा भनौ गजल भनेर रचनाहरू कोर्न थालेँ त्यतिबेला १० कक्षा पढ्दैको समय थियो । त्यो बेला मलाई गजल के हो र यसको संरचना कस्तो हुन्छ भनेर समेत थाहा थिएन । मैले त केवल रेडियोमा वाचन सुनेर त्यसको भरमा कोरेको थिएँ । हो त्यै बेला कोरेका रचनाहरू भावनामात्रै भएका तर कतिपय भने मिल्न खोजेछ । यसैगरी मेरो साहित्यप्रतिको मोह पनि बढ्दै गयो । अलि पछि पनि एफ्. एम्. मा गजल बाचन सुन्ने र सुनेको दुरूस्तै कपि गरेर त्यो फेरि पढ्न थालेँ र गजल भनेरै अरू रचना कोर्न पनि थालेँ । एस्. एल्. सि. दिएलगत्तै गाऊँमै हुँदा बहकिने मन (मुक्तक विषेस कार्यक्रम) पनि सुरू भयो । यो सँगै मुक्तक पनि कोर्न थालियो सुनेकै भरमा । जब काठमाडौँ छिरियो तब सामाजिक संजाल फेसबुकसंग नाता पनि गाँसियो । यसै क्रममा फेसबुकमै मित्रहरू सँग रचना सेयर गर्ने एकअर्काको रचना पढ्ने, लाईक, कमेन्ट गर्ने क्रम पनि चल्यो । यसरि नै मलाई गजलको संरचना थाहा नहुँदा पनि मैले गजल नै बनाऊन थालिसकेछु । त्यतिबेला मलाई काफिया, रदिफ जस्ता आधारभूत कुराको समेत ज्ञान थिएन । तर पनि मैले अहिले आएर पढ्दा गजल नै बनेको पाएँ । मलाई २०६९  सालको अन्तिमतीर आईपुग्दा सम्म पनि गजलको पुर्ण ज्ञान थिएन । हुन त अझै सिक्दै छु ।

यो २०७०  साल सुरू देखि भने अरूको गजलको कमेन्टहरू या भनौँ अरूको गजलमा गरिएका कमेन्टहरू अद्यन गर्न थालेँ । कसैको गजलमा यो मनपय्रो, यो भएन, यो चाहिँ यो भएको भए अझ राम्रो हुन्थ्यो भन्थे । यसै आधारमा काफिया र रदिफ के हो भनेर सिकेँ । यसै समय अग्रज हरूसँग सोध्ने आँट पनि गरेको हो तर एक दुई जनालाई मात्र सोधेँ । अरूलाई सोध्ने त आँट नै पुगेन । र यसै समय ब्लगहरू डुलेर जानकारी लिने क्रम पनि चल्यो र आधारभूत संक्षिप्त रूपमा भएपनि जानेँ गजल । र हाल पछिल्लो समयमा आएर नेपालि विकीपिडीयामा दिईएका परिभाषा तथा उदाहरणको अद्यन गर्दैछु ।

मैले पहिले गजल लेख्दाको हाँसउठ्दो कुरा के भने मलाई शेर, काफिया, रदिफ, मिसरा, मतला, मत्ता, उला, शनी, भन्दा के भनेको होला जस्तो लाग्थ्यो । मैले त केवल मन शान्त पार्न हचुवा लेखेको थिएँ । र अन्त्यमा एउटा कुरा । अग्रज बर्गको लागि त वाहियात होला । तर पनि म जस्तै लेखन सिक्दै र सिक्न चाहाने मित्रहरूकौ लागी अर्को पोष्टमा संक्षिप्त जानकारी लिएर आउँला । भन्दै अहिलेलाई भने.…………….  Happy Blogging.

सपना समय:- 11:58pm, देखि 06:08am, सम्म Wed 11-06-2013

 मेरो यो लेख  मात्र एउटा सपनाको कुरा हो । हजुर हरु ले यो लेख पढ्नु भैसकेपछि सम्भव भय
कमेन्ट पनि छोडेर गइदिनु  होला । त्यसो भए मेरो लेखन मा सुधार गर्न सहयोग मिल्ने थियो ।

सपना समय:- 11:58pm, देखि 06:08am, सम्म Wed 11-06-2013 ।

सपना एउटा घारिबाट सुरू भएर सडक जस्तो लाग्ने ठाउँमा अन्त्य भएको छ ।

Start. म आफुलाई मेरो गाउँमा पाउँछु । म मेरो घरको तल पँधेरो निर पिपलबोटे हजुरबुबाको घर वरिपरि
पाउँछु आफुलाई, जहाँ बाँस घारि थियो । म के गर्दै थिएँ त्यो प्रश्ट थिएन त्यहाँ तर म शुरूमै आफुलाई बाँ-
स घारि मा पाउँछु ।

वास्तवमा बिपनाको कुरा गर्दा पिपलबोटे हजुरबुबाको घर बाट पँधेरो तिर सानो जंगल वा घारि छ । बाँसको
घारि पनि छ त्यहाँ र काप्राको बोटानि र पँधेरो छ । तर सपनामा न पँधेरो देखेँ न काप्राको बोट नै । काप्राको
बोटमा पनि बाँसको घारि नै देखेँ र पारि पट्टि रूखहरूको घारि भएको ठाउँमा केहि ठुला बरका रूख जस्ता
लाग्ने तर चाँपको जस्तो ढाँचा भएको रूखहरू देखेँ ।

सुरूमा म बाँसकै घारिमा थिएँ । के गर्दै थिएँ थाहा थिएन । तर अचानक जहाँ बाटो छ बिपनिमा त्यहाँ ठुला
बाँसका रूखहरू देखेँ । काटेका । र ति बाँससँग मैले साना टुक्रा बाँसहरू पनि देखेँ जसको एकपट्टि प्वल पा-
रिएको थियो । त्यो हेर्दै गर्दा अचानक म आफुले आफैँलाई पिपलबोटे खड्के हजुरबाको घरमा पाएँ । न त त्याँ
हजुरबाको परिवार नै थिए न हजुरबा नै । ( अलि पहिला मटन नबनाउँदा गोठ र घर गरि दुईवट संरचना थिए ) म आफुलाई गोठमा पाएँ । त्यहाँ गोठको पिँढिमा मुखिया साईँलि हजुरआमा अर्थात् (आईँटार ब्ले) रूपेन्द्रको आमालाई देखेँ । मैले उहाँलाई बोलाऊँदा बिपनिमा ठुली आमा भनेर बोलाउँथेँ । ऊहाँले नै अगि देखेका बाँसमा प्वल पार्नुभाको अरे । बाँसुरि बनाउन । बाँसुरि भनिएको थियो तर प्वल एउटा मात्र थियो । बाँस एकदम पातलो र छाँटिलो एकदम बज्ने छ जस्तो लाग्थे । तर प्वल एउटा मात्र थियो । तर फेरि बाँसुरि एकदम बज्ने थियो । मलाई पनि एकदम रहर जागेर बनाउने सोच बनाएँ र अनुरोध गरेँ । त्यसपछि के भो अलि अष्पष्ट भयो । तर म त्यहिँ थिएँ । हजुरबाको घर वरिपरि नै । मैले यो पल्ट 3 4 जाना नचिनेका मान्छेलाई देखेँ । आगन को डिलमा रिङ्गै फलको बोट थिए । म त्यो पाकेको फल टिप्दै कहिले आफु खान्थेँ त कहिले ति अन्जान मान्छेका मुखमा कोच्याऊँथेँ । त्यो फल के हो एक्ज्याक्ट पता चलेन । त्यो फल हेर्दा स्ट्रवेरि जस्ता थिए आकारमा तर बोक्रा खुरपानिका वा आलुपखडा अल्चा का जस्ता चिल्ला थिए । एकदम मिठो थियो वासना र स्वाद । सायद मैले यत्ति मिठो बास्नादार फल त खाएको त यै पल्टको सपनामा हो बिपनाको त कुरै छोडौँ । खान त दुर देख्या पनि छैन ।

फेरै मैले आफैँलाई ठुली आमा संग पाएँ । अनि यो पालि आँगनको डिल बाट तल तिर दौडँदै थिएँ घारि तिर किन हो थाहा छैन । र हामि दौडेको तल खोँचमा पुगेपछि एक्लै भएँ र फेरि बाँस घारितर्फ फर्किएँ । यो पालि म बाँसको फेदमा समातेर परालमा दाईँ गरेझैँ घुम्दै थिएँ । मैले दुई चार जाना अन्जान मान्छे पत्कर सोहोर्न लागेको पनि देखेँ तर कहाँनेर हो ठ्याक्कै पत्ता चलेन । केहि छिन पछि एउटा आवाज सुनियो । "गाउँ बिकास परिसदको निर्णयमा यसपालि पनि सँधै झैँ यो झ्याङ बाट एउटा बाँस काट्ने निर्णय गरियो र काटियो ।" एकै छिनमा छ्याम छ्याम बाँस काटेको आवाज पनि आयो र ढल्दै गरेको पनि तर ढलेको आवाज भने पुरा आएन । एकै छिनमा केहि खैलाबैला सुनियो । एः कुन चाहिँ बाँस हो अहिले ढालेको ? लौन खै काँ पुग्यो केई पत्तो छैन त । कुन ढालेको । कसैले पत्ता लगाउन सकेनन् कुन झ्याङ को कुन बुट्टा हो । अचानक् मैले एक अन्जान ब्यक्ति बोलेको देखेँ । भन्दै थियो " हामिलाई नै निर्णयमा नराखि त्यसै निर्णय भो भन्ने अनि अहिले बाँस पनि कुन काटेको थाहा नै नदिने ? यो त सरासर अपराध हो...." अनि फेरि मैले काजिडाडाको जयलाई देखेँ । उल्ले पनि भन्यो " यो त हाम्रो अपमान भो ।.... कसैलाई थाहा छैन कुन बाँस काट्यो....." । मैले पनि केहि बोलेँथेँ तर एक्ज्याक्ट याद भएन एकछिन त्यहाँ गन्थन् गर्दै गएपछि फेरि अस्पस्ट भएँ त्यहाँ के भो अलि थाहा भएन ।

फेरि नाटक को दृश्य परिवर्तन भयो र म आफुलाई जन्तिको हुलमा पाएँ । जन्ति बेहुलि लिन जाँदै थियो ।र फेरि अस्पस्ट भयो । अब जन्ति बेहुलि लिएर फर्किँदै गरेको थियो । केहि चिनेका जस्ता अनुहार थिए । तर अस्पष्ट अनुहार थियो । गाउँकै सडक जस्तो लाग्थ्यो ठाउँ हेर्दा पसल पनि थियो । अलिकति ओरालो थियो सडक । मल्डुङ् को जस्तो पसल थियो भने अमर्खु लामिछाने काईँला को घर निर को जस्तो सडक ।

जन्ति फर्कने क्रममा पसलमा पसेर केहि गर्दै थियो केहि मान्छे र केहि मान्छे चाहिँ निक्कै अगाडि पुगिसकेको थियो । मैले केहि गह्रौँ लाग्ने लाईट जष्तो बाकेथेँ जस्तो लाग्थ्यो । एकै छिनमा धेरै मान्छेहरू निस्केर गए । केहि कसैलाई पर्खँदै थिए भने कोहि पर्खँदा पर्खँदा थाकेर नपर्खि एक्लैपनि जाँदै थिए ।

अचानक् मैले एउटा सुन्दर केटि देखेँ उ पनि कसैलाई पर्खँदै थिई । म हेर्दै थिएँ ऊ केहि बोल्दै थिई । मैले जति कोसिस गरे पनि सुन्न सकिँन । मलाई नै हात दिएर बोल्दै थिई उ । मैले सुन्न सकिँन । ऊ छोउमा थिई म भित्ता मा थिएँ सडक को । केहि बेर बोलिसकेपछि ऊ त बिस्तारै आफैँलाई भिरतिर समर्पित गर्दै ज्यान छोड्दै थिई । झन्डै लडेकि भिरमा मैले नसमातेको भए त । मैले हत्त न पत्त हातमा समातेर तानेको त अंगालेमा पो भेटेँ मैले । अहिले हामि पसलबाट अलि टाढा नै थियौँ । म त अचम्म मा परेँ । मेरो पो बिहे रहेछ त्यो त उनि त मेरी श्रिमती पो रहिछीन् त्यो बिहेकी बेहुलि । अंगालोमा मलाई कसेर निक्कै भावुक स्वरमा अश्रु मिश्रित बोलि बोल्दै भनि " हजुरलाई मेरो ख्याल थिएन ? मलाई तलबाट केहिले तान्दै थियो हजुर भने त्यस्सै चुपो लागेर बस्ने ?......म त हजुरबिना एक पल पनि बाँच्न सक्दिँन ।......" मैले पनि अंगालो झन् कसेर भन्दै थिएँ कि मैले केहि पनि सुन्न सकिँन भनेर अचानक् हामिलाई छुट्टै ठाउँमा पाएँ मैले ।

खुला आकास मुनि बन्द कोठा अर्थात् छाना नभएको कोठामा थियौँ हामि अहिले त मेरो साथमा अर्को एकजाना केटा साथि थियो । ठ्याक्कै त चिनीँन मैले । तर थियो । उ त्यो घरको अर्को कोठामा गयो अघि मेरो श्रिमती भन्ने केटि सँग केहि कुरा गरेर । ति केटिले भने मलाई हाम्रो बाल्यकाल प्रेम र अहिले बिहे सम्मको कुरा सम्झाउँदै थिइ । तर अहिले भने ठ्याक्कै याद भएन के के कुरा भनि भनेर । तर थुप्रै कुरा भनेकि थिई ।

एकछिन पछि मैले आफुलाई त्यो कोठा भएको घरको माथिपट्टी पाएँ । जुन ठाऊँ देख्दा मलाई मेरो गाऊँको डाँडाँ टोलको लाटो भनिने चतुरे घलानको घर मुनि जस्तो लाग्थ्यो । त्यहाँ त मैले छुट्टै परिवर्तन देखेँ । बिपनिमा देख्दा भएको जस्तो थिएन बाटो, खाल्डाखुल्डि परेको । त्यहाँ त पिज गरिएका पक्कि बाटाहरू थिए । छेउछेऊमा वाल बार पनि थियो । ति वाल बारामा त मेरा कलेजका साथिहरू थिए । अनिश आयुस ईन्द्र छेत्तेन र अरू पनि । यसै क्रममा उहिलेका राजा ज्ञानेन्द्र पनि देखेँ । उ जो मसंग बिहे गर्ने केटि उ त राजाको छोरि पो रहिछे । हाम्रो बिहे पनि अर्काको घरमा भएको अरे । राजाले त रठ्ठिनै लठ्ठिले झटारो हान्दै थिए । मलाई पनि उनलाई पनि । हामि भाग्दै त थियौँ तर उतै राजा भएतिरै । एकै छिनमा माहोल परिबर्न भयो । मेरा साथिहरू मलाई र मेरी श्रिमतिलाई बचाउनको लागि आन्दोलन गर्दै थिए । यै क्रममा म भने ब्युँझिएँ ।

ब्लग र मेरो ब्लगिङ् यात्रा

ब्लग र मेरो ब्लगिङ् यात्रा 

शताब्ती एक्काईसौँ भईसक्यो, जमाना परिवर्तन हुनेहरूको छ । जो समयसँगै
घुलमिल भएर परिवर्तन हुन्छ त्यो नै सफल बनिरहेको छ । हाल सम्पूर्ण
कार्यहरू सरलिकरण भईरहेका छन् र यो ईन्टरनेट थथा कम्प्युटरको जमानाले
गर्दाखेरी विश्व नै एउटा कोठामा परिवर्तन भएको छ । त्यसै अनुसार अब
हामिले कागजको डायरीमा लेख्ने कुरा कम्प्युटर तथा ईन्टरनेटको सहायाताले
अनलाईनमा लेख्न सकिन्छ र सबैलाई देखाउन पनि । ब्लग भनेको नै यहि
नै हो । अझ सरल रूपमा बुझ्दा आफ्ना मनको भाव प्रस्फुर्टन गर्ने एउटा
अनलाईन स्पेस हो ब्लग । यसलाई हाम्रो डायरिको रूपमा लिन पनि
सकिन्छ । बिभिन्न साईटहरूले यस्ता ब्लगिङ्को सुबिधा दिएका हुन्छन् ।
ति साइटहरूको उपयोग गरि आफ्नै स्पेस बनाई त्यसमा लेख राख्नु
ब्लगिङ् हो । मेरो ब्लगिङ्को कहानि पनि बडा गजबको छ । पहिले त
आफैँलाई ब्लग खोलेको छु भन्ने नै थाहा नभई ब्लग खोलिएछ । पछि
मात्र थाहा भएको हो यो ब्लग के हो ? किन खोल्ने ? कसरी खोल्ने त ।
म आफैँले खोलेको पनि होइन त्यो ब्लग त । धादिङ शिर्षक राखेरsijantamang को ठेगानामा खोलेको र पहिलो पोष्ट पनि गुगलमा
धादिङ सर्च गरेर राखेको हो । हाल पछि आएर ब्लगिङ्को बारेमा
अलिअलि जानेपछि झन् जान्ने जिज्ञासा बढ्यो र हाल यो आफ्नै
ब्लग र अरू दुईवटा ब्लग संचालन गर्दैछु । बिना आफ्नै कम्प्युटर ।

जब खाठमाडौँ पसेर ११  को पढाई सुरू गरियो तब जँगबहादुर संगै
डेटा इन्ट्रिको ट्रेनिङ् लिन भनेर गईयो । त्यै बेलामा खोलिएछ ब्लग ।
अन्जानमै । हाल त्यो अनलाईन जब त ब्लब भैको तर ब्लगिङ भने
गर्दैछु । त्यै समय खोलिएको ब्लग पछि आएर मात्र थाहा पाईयो ब्लग
के रहेछ भन्ने कुरा । फेसबुकको माध्यामबाट ब्लगहरूको पनि कुरा
थाहा पाईयो । त्यै समय ब्लगहरू घुम्ने पनि धेरै गरियो । प्राय मो-
बाईलबाट नै इन्टरनेट घुम्ने भएर मोबाईलबाटै ब्लग पनि घुमिन्थ्यो
र मोबाईलबाटै सिकीयो धेरै कुरा । ६९ सालको अन्तिमतिर आएर भने
ब्लग के हो भन्ने कुरा प्रष्ट बुझेँ । यसै बेलाबाट थालेको हो राम्ररी
ब्लगिङ गर्न भने । पहिले ब्लगरकै टेम्प्लेटमा ब्लगिङ गरियो । थाहा
थिएन कि कसरी आफुले चाहेझैँ बनाउने । यो बारे पनि अरू ब्लगले नै
सिकायो । रातभर अरूको ब्लग पढ्थेँ र गुगललाई कोट्याउँथेँ ब्लग
डिजाइनको बारेमा र दिनमा दुई तिन घण्टा साईबरमा प्राक्टिस गर्थेँ ।
अझै पनि यै बल्ल बल्ल बुवालाई भनेर किनिदिएको नेकिया सि सिरि-
जको C2-01 को मोबाईलबाटै सिक्दैछु ।

पहिले त एनसेलको सिमकार्ड बाट चलाउँथेँ इन्टरनेट । त्यो बेलामा
निक्कै नै खर्च पनि गरियो । अलि पछि बाट भने एन. टि. सि. को
सिमकार्ड बाट चलाउन थालियो र अझै चलाउँदै छु । त्यसैकारण त
पैसाले थामेको । एनसेल चलाऊँदा त निकै खर्च हुन्थ्यो । एउटा याद
छ :- बुवासँग किताब किन्न भनेर मागेको एक हजार एकै हप्तामा
रिचार्ज गरेर सकिएको थियो । एनसेलबाट नेट चलाउँदा । त्यो घाटा
पनि निकै फलदायी भयो । त्यै बेलामा सिकियो इन्टरनेट सम्बन्धि
नयाँ कुरा र अरू धेरै पनि ।

परिवारको सहयोग त थिएन खासै तर पनि जति नगर भन्दा गर्नुपर्ने
थियो परिवारले त्यति भने गर्नुभएन । समय समयमा खर्च दिदैँ गर्नु-
भयो त्यो नै ठुलो भयो मेरो लागि त । तर पनि कति समय त तरकारी
किनेर खाने पैसाले पनि साईबर गइन्थ्यो । यो बिचमा मोहन सरले पनि
केहि सिकाउनुभयो । बिषेश त ति ब्लगहरूलाई धन्यावाद जसले नेपालिमा
टिप्स राखिदिनुभयो र पढ्न सहज बनाईदिनुभयो । अझ बिषेश त दिलिपआचार्य 
 ज्यु को ब्लग लाई धन्यावाद ।

मलाई लाग्छ आजकलका ब्लगरहरू आफ्नै कम्प्युटर तथा ल्यापटप बाट
नै ब्लग संचालन गर्छन् (खै कति सत्य बोलेँ) । तर म भने आफ्नै
कम्प्युटर नभइकनै ब्लग चलाइरहेको छु । तपाईँलाइ लाग्ला यो पनि
सम्भव छ र ! तर म भने यस्तै गरिरहेको छु । तपाईँ जति पनि यो
ब्लगमा पढिरहनुभएको छ ति अक्षरहरू मोबाईल टाईप्ट हुन् । मोबाई-
लमा टाईप गय्रो र मोबाईल बाटै फेसबुकको म्यासेजमा टुक्रा टुक्रा पारेर
पठायो र पछि एकैचोटि साईबरमा गएर कपि गरेर इडिट गर्दै पेस्ट गरेर
फोटो चाहिने छ भने फोटो पनि एट्याच गरेर पोस्ट गय्रो । एक हप्ताभरी
बनाईएका खजानाहरू एकदिन साईबरमा गएर कपि पेस्ट गर्दै सेडुल
पब्लिस गय्रो अनि त दिनहुँ पोस्ट भईरहन्छन् । लग इन पनि गर्नु पर्दैन ।
ब्लगरको यो सुबिधाले पनि धेरै सजिलो बनायो ।

र अन्त्यमा अर्को पोष्टमा नजानेका मित्रहरूलाई लक्षित गर्दै ब्लगरमा ब्लग
खोल्ने बारे चर्चा गर्नेछु भन्दै आजलाई भने.…………… Happy blogging.

मुक्तक : सुन्दर फुलको डालि भन्ने थिएँ

सुन्दर फुलको डालि भन्ने थिएँ ।
जगमगाऊँदो लालि भन्ने थिएँ ।
नभेटेको नि धेरै भो भेटेँ भने ।
लाखौँ लाख माया कालि भन्ने थिएँ ।

...........................................
प्रतिलिपी अधिकार ©२०७० सिजन
तामाङ् वाईबा ।
भूमेस्थान्, धादिङ

मुक्तक : शान्त बसौँ शुद्ध मनले

शान्त बसौँ शुद्ध मनले ।
प्रेमी बनौ बुद्ध मनले ।
आश छोडि नाश नताकौँ ।
नाशै हुन्छ क्रुद्ध मनले ।

...........................................
प्रतिलिपी अधिकार ©२०७० सिजन
तामाङ् वाईबा ।
भूमेस्थान्, धादिङ

मुक्तक : झ्याल बन्द अनि पर्दा झर्छ

झ्याल बन्द अनि पर्दा झर्छ ।
हो त माथि बाट सर्दा झर्छ ।
खै मलाई अरू थहा छैन ।
सेखि भने ठट्टै गर्दा झर्छ ।
...........................................
प्रतिलिपी अधिकार ©२०७० सिजन
तामाङ् वाईबा ।
भूमेस्थान्, धादिङ

मुक्तक : हाम्रो भाग्यमा पनि खै के लेखेको छ

हाम्रो भाग्यमा पनि खै के लेखेको छ !
तिमीलाई त क्षितिजले छेकेको छ ।
आऊँ भन्दा तिमीलाई भेट्न झट्टै ।
सक्दिँन, केवल मनले देखेको छ ।

...........................................
प्रतिलिपी अधिकार ©२०७० सिजन
तामाङ् वाईबा ।
भूमेस्थान्, धादिङ

मुक्तक : सुन्दर सुवास बनभरिको

सुन्दर सुवास बनभरिको ।
रस अनि रङ्ग तनभरिको ।
यसो भए बलियो हुन्छ नाता ।
अटुट माया त्यो मनभरिको ।

...........................................
प्रतिलिपी अधिकार ©२०७० सिजन
तामाङ् वाईबा ।
भूमेस्थान्, धादिङ